#

Wandelen in Oosterbeek

 
 

 
 
 
#

Wandelroute : Wandelroute vijver








#Wandelroute in het kort
De wandelroute komt langs de tweede vijverpartij van Landgoed Mariëndaal, ook aangelegd in romantische stijl met veel statige weerspiegelingen in de vijver afgewisseld met wild kolkend water over imposante rotspartijen.
Een patroon van beukenlanen komt in het bos van Landgoed Mariëndaal samen bij de zogenaamde Christuskoepel.
Landgoed Mariëndaal is voorzien van een zogenaamde barokke as, uitgevoerd als een slingerpaadje dat tegenover het landhuis de heuvel op loopt.
De wandelroute komt langs Landhuis Mariëndaal. Dit huis was vroeger een klooster.
Het Landhuis van Landgoed Mariëndaal is aan de achterzijde voorzien van een ommuurde tuin met orangerie erin. Tijdens de wandeling vang je hier een glimp van op.
Op landgoed Boschveld zijn verschillende oude hoeves bewaard gebleven.
Wandelroute: Wandelroute vijver
Latitude: 51.986490887693 Longitude: 5.86338399070901

Slideshow

#Overzichtskaartje
SVG Image

#Samenvatting
Beginpunt: Oprijlaan Mariëndaal
Eindpunt: Oprijlaan Mariëndaal
Lengte: 10,5 (km)
Aantal bezienswaardigheden: 63
 

Parkeren:

Openbaar vervoer:

Horeca:

Links:




Oprijlaan Mariëndaal

#Oprijlaan Mariëndaal
Om bij de parkeerplaats te komen, passeer je het toegangshek van Landgoed Mariëndaal. De toegang is aangegeven met twee witte zuilen, met de naam van het landgoed. Een statige oprijlaan van beuken leidt de bezoeker, per koets, auto of gewoon lopend naar Huize Mariëndaal.




Route:

  • Neem vanaf de kruising in de beukenlaan het paadje dat naar het bruggetje over de waterval loopt.
  • Loop door tot je op het bruggetje over de waterval staat.


Watervallen en vijvers Mariëndaal

#Watervallen en vijvers Mariëndaal
Net als op de andere landgoederen in de omgeving van Oosterbeek en Arnhem zijn ook de beken op Landgoed Mariëndaal gebruikt om watervallen en vijverpartijen aan te leggen. Deze waterpartijen zijn uitgevoerd in Romantische stijl. Dit is te zien aan het gebruik van grote natuurstenen om ornamenten, kades en watervallen te maken. Landschapsarchitecten gebruikten plaatselijk gevonden stenen, die hier zijn gekomen door de ijstijden.




Route:

  • Vervolg het kleine paadje langs de vijver, sla op de T-splitsing links af en loop verder langs de vijver tot je op een bruggetje over de beek bent.


Vijver van Mariëndaal

#Vijver van Mariëndaal
Vanaf deze plek heb je een prachtig uitzicht over de onderste vijver in de Klingelbeek of Slijpbeek van Landgoed Mariëndaal. Bij helder zonnig weer zijn de stille weerspiegeling van de bomen aan de waterkant, die paar snaterende eendjes, die de middagrust voor korte tijd weten te verstoren en de schaatsenrijders, die over het water glijden, de ingrediënten bij uitstek voor heerlijk dagdroom.




Route:

  • Loop verder langs de rand van de vijver en neem op de kruising de weg door het tunneltje en loop door tot op de kruising van asfaltwegen aan de andere kant van het tunneltje.


Tunneltje Rijnspoorweg

#Tunneltje Rijnspoorweg
In 1845 werd de Rijnspoorweg van Utrecht naar Arnhem aangelegd als onderdeel van het traject Amsterdam Elten/Duitsland. Hiervoor was veel civiel werk nodig, zoals het dijklichaam waarop de spoorweg het dal bij Mariëndaal overspant. Over de wegen werden tunnels gebouwd van baksteen. Hier is één van de weinige originele tunneltjes van de Rijnspoorweg te vinden. De andere originele tunneltjes zijn te vinden aan de Driepoortenstraat in Arnhem en het kleine tunneltje bij Wolfheze.




Route:

  • Neem vanaf de kruising voor het spoorwegtunneltje het fietspad dat in oostelijke richting stijl omhoog gaat. (Dit is parallel aan het spoor, richting Arnhem.)
  • Loop door tot je bovenaan een beukenlaan van links treft.


Beukenlanen

#Beukenlanen
Op dit knooppunt is goed te zien dat de bossen van Landgoed Mariëndaal bestaan uit beukenbos met statige beukenlanen tussen de bospercelen. Als je er zo onder doorloopt, denk je er niet bij na, dat elke 80 tot 100 jaar deze lanen geheel vervangen worden. De hele laan wordt dan in een keer gekapt en het hout wordt verkocht. Er worden weer jonge boompjes geplant. Na 10 jaar lijkt het alweer een beetje op een laan.




Route:

  • Volg de beukenlaan, die door het bos loopt, in noordelijke richting tot je bij de Christuskoepel bent.


Christus Koepel

#Christus Koepel
In 1938 deed Koningin Wilhelmina een oproep voor 'morele en geestelijke herbewapening'. naar voorbeeld van de Oxford stroming o.l.v. ds. Frank Buchman, als een tegenwicht aan de totalitaire fascistische en communistische ideologieën. Mevr. P.J.M. de Bruijn van Villa Dreyerheide (Oosterbeek), gaf in 1939 daarom anoniem opdracht aan de Amsterdamse architect Alexander J. Kropholler tot de bouw van deze Neo-romaanse zevenhoekige koepel. Beelden van Mari Andriessen, (van de Dokwerker), zijn de deugden, geloof, hoop, liefde, rechtvaardigheid, sterkte, gematigdheid en voorzichtigheid. Zij omringen het levensgrote Christusbeeld. De spreuk 'Sursum Corda' betekent 'de harten omhoog'.
Ondanks dit ging de oorlog toch door. Een dag na de voltooiing van de kapel, 9 mei 1940, vielen de Duitsers ons land binnen. Vanwege vandalisme zijn de toegangen nu geheel afgesloten.




Route:

  • Neem het pad dat tegenover de Christuskoepel het bos ingaat.
  • Houd links aan.
  • Volg het pad over de top van de heuvel tot je aan beide kanten tussen de bomen door het dal in kan kijken.


Heuvels Mariëndaal

#Heuvels Mariëndaal
Bij de aanleg van de padenstructuur is er duidelijke gebruik gemaakt van de heuvels van Landgoed Mariëndaal. In die tijd was Mariëndaal een landgoed van betekenis, waar o.a. de burgermeester van Arnhem woonde. Op deze plek kun je zelf zien hoe er door de toenmalige landschapsarchitect werd gespeeld met dit hoogteverschil. Je kunt aan beide kanten naar beneden kijken het dal in. Het pad ligt dus op een mooi plekje. Zo'n ver vrij uitzicht noemen we een zichtas.




Route:

  • Loop door tot je bij het bankje bovenaan de zichtas bent.


Barokke as Landgoed Mariëndaal

#Barokke as Landgoed Mariëndaal
Vanaf de bovenkant van de Barokke As van Landgoed Mariëndaal kun je Huis Mariëndaal goed zien liggen aan de overzijde van de beek. Deze zichtas is weer vrijgehouden in het bos. Het paadje loop slingerend omhoog door een groene zone met lage vegetatie en kleine bloemen naar het verdwijnpunt van de zichtas bovenop de heuvel. Het pad voert je letterlijk (wat betreft de hoogte in meters)en figuurlijk naar een hoogtepunt (in je beleving van het landschapspark).




Route:

  • Neem vanaf het bankje het paadje dat al slingerend de heuvel af loopt.
  • Loop door tot je onderaan de heuvel op een kruising van wegen staat.


Barokke tuin Landgoed Mariëndaal

#Barokke tuin Landgoed Mariëndaal
Van de barokke tuin van Landgoed Mariëndaal is slechts weinig nog in onderhoud. De tuin om het huis en op de tegenover gelegen helling worden onderhouden. Van de oorspronkelijke lanen en vijvers als ook van de loop van de paden zijn slechts de restanten van het eens zo weelderig aangelegde park overgebleven. Kenmerkend is dat parken van de landgoederen aan de Veluwezoom altijd voor publiek geopend waren. De wandelaar mocht er volop van genieten.




Route:

  • Neem het bruggetje over de beek en loop door tot op het pad dat voor het landhuis langsloopt.


Landhuis Mariëndaal

#Landhuis Mariëndaal
In het Huis van Landgoed Mariëndaal is tegenwoordig het Rijksinstituut voor gewas- en bodemonderzoek in gevestigd. Mariëndaal maakt deel uit van het Landgoed Mariënborn in bezit is van Gelders landschap en Geldersche kastelen. De Klingelbeek of Slijpbeek heeft het dal door erosie uit de Arnhemse stuwwal geslepen. In het hoger gelegen deel stelde Wijnand van Arnhem grond ter beschikking, waarop in 1392 het Augustijnenklooster Domus Fontis Beatae Mariae werd gesticht. In de volksmond heette dit klooster eerst Mariënborn en later Mariëndaal. In 1580, tijdens de Reformatie, werd dit klooster opgeheven om tussen 1587 en 1607 te worden gesloopt. De stenen werden hergebruikt.




Route:

  • Vervolg je weg over het pad voor het huis langs in noordelijke richting. (Dit is met het tunneltje in de rug.)
  • Loop door tot je bij de parkeerplaats bent.


Startpunt Mariëndaal

#Startpunt Mariëndaal
Nog voorbij Huize Mariëndaal ligt er aan deze doodlopende weg een groot parkeerterrein, wat zeer geschikt is om van daaruit te wandelen over het Landgoed Mariëndaal. Hoogteverschillen zijn behoorlijk groot, dus wandelen vraagt wel enige inspanning. De uitzichten zijn erg mooi.




Route:

  • Loop vanaf het witte hek de parkeerplaats op.
  • Neem het paadje dat in de hoek van de parkeerplaats omhoog gaat naar een laan met beuken.
  • Loop door tot je links een tuinmuur met een uitbouw erin ziet.


Ommuurde tuin Landgoed Mariëndaal

#Ommuurde tuin Landgoed Mariëndaal
Je kijkt hier tegen de ommuurde tuin van Landgoed Mariëndaal aan. Het was gebruikelijk dat het park om het hoofdhuis omgeven was door een muur. Ook is van hieruit te zien dat de orangerie, die gedeeltelijk voor de tuinmuur staat, nog geheel in tact is.




Route:

  • Loop door tot je op een T-splitsing komt. Sla hier links af.
  • Volg de beukenlaan en loop door tot vlak voor een Y-splitsing met een pad naar rechts.


Tuin Huize Mariëndaal

#Tuin Huize Mariëndaal
Je kijkt hier uit over de achtertuin van Huize Mariëndaal. Van de oorspronkelijke tuin zijn slechts een paar grote oude bomen over. Het onderhoud van een tuin met Rozenperken en geschoren Buxushagen afgewisseld met schelpenpaadjes is erg kostbaar.

Alleen de orangerie tegen de zuidmuur is nog aanwezig. In een orangerie borg men 's winters de Citrusbomen vorstvrij op, in de zomer gebruikte men het als tuinhuis.




Route:

  • Blijf de beukenlaan volgen op de Y-splitsing naar rechts.


Instituut Bodem- en Gewasonderzoek

#Instituut Bodem- en Gewasonderzoek
Aan de achterzijde van het huis heeft het Nederlands Instituut voor Bodem- en Gewasonderzoek zich in de afgelopen jaren in de tuin in de stuwwal ingegraven. Een aantal oude bijzondere bomen is bij de nieuwbouw van de laboratoriumruimtes gelukkig ontzien.
Heb je een vraag over bodemkwaliteit of wil je een advies over de hoeveelheid bemesting die nodig is op je grond dan kun je hier terecht voor analyse en advies.




Route:

  • Loop een klein stukje de beukenlaan parallel aan het hek van de tuin van het landhuis in.


Mammoetboom

#Mammoetboom
De Mammoetboom of Reuzensequoia (Sequoiadendron giganteum) behoort tot de Cipresfamilie (Cupressaceae). De eigenaar van dit landgoed liet begin 1900 deze Sequoiadendron in zijn park op Landgoed Mariëndaal planten. Het was mode bijzondere bomen te hebben. Daarnaast was het kostbaar en gaf de eigenaar een zekere status.




Route:

  • Steek de asfaltweg (Schelmseweg) over en loop een klein stukje naar rechts tot je bij een klinkerweg (Loopbergenseweg) komt die het bos inloopt.
  • Volg het klinkerpad het bos in tot je op een kruising (vijfsprong) uitkomt.


Landerijen Landgoed Boschveld

#Landerijen Landgoed Boschveld
De percelen, die behoren tot het Landgoed Boschveld zijn gekenmerkt door het feit dat deze landerijen nog steeds begrensd zijn door lanen met hoge oude beukenbomen. Daardoor is het hier in alle seizoenen prettig wandelen. De wegen worden gebruikt door de boeren om hun land te bereiken. Koeien en paarden in de wei vinden op warme zomerdagen, koele schaduw onder deze prachtige oude laanbomen.




Route:

  • Neem vanaf de kruising het pad in westelijke richting. Dit is het pad met het weiland rechts.
  • Loop tot ongeveer halverwege het weiland aan je rechter hand tot je een doorzicht op het huis hebt.


Doorzicht Landgoed Boschveld

#Doorzicht Landgoed Boschveld
Landschap met hagen en glooiing geeft verrassende doorzichten, zoals hier op het huis dat verderop staat.
Nu is het huis nog te zien, maar als er in de zomer en in de vroege herfst Maïs op deze akkers groeit, kun je niet meer over dit gewas heen kijken.

Helaas wordt er in Nederland steeds meer Maïs verbouwd als voer voor de koeien. Het is een gewas dat veel mest nodig heeft en goed tegen droogte kan. Zo kan de het mestoverschot van de boerderij goedkoop en snel in voer voor de beesten omgezet worden. Een kwestie recycling.




Route:

  • Loop verder tot het pad het bos uitkomt, over open veld loopt en bij een splitsing naar rechts bij een huis (links) komt.


Huisplaats Landgoed Boschveld

#Huisplaats Landgoed Boschveld
Zo verspreid over het Landgoed Boschveld liggen verschillende huisplaatsen.
Het kan heel interessant zijn eens (opnieuw)uit te zoeken, hoe oud dergelijke huisplaatsen al zijn. Vaak komen ze al als naam voor op kaarten van omstreeks 1500. Het gebied om Arnhem is heel goed in kaart gebracht door van Geelkercken, een beroemde kaartenmaker uit die tijd. In het Gelders Archief vind je zeker betrouwbare informatie.
Heeft iemand kennis over de geschiedenis van deze huisplaats?




Route:

  • Neem het pad dat in westelijker richting voor de huizen langs loopt. (Dit is met de huizen links).
  • Loop door tot je na een boerderijtje (rechts) op een splitsing komt.


Hoeve Landgoed Boschveld

#Hoeve Landgoed Boschveld
Ook hier weer een van de boerderijen die vroeger waarschijnlijk behoorden tot het Landgoed Boschveld / Mariëndaal. Ook hier is zeker informatie bekend in het Gelders Archief.
Weet iemand meer van de geschiedenis van deze waarschijnlijk oude huisplaats? Wij publiceren het graag bij dit punt.




Route:

  • Loop vanaf het boerderijtje in zuidelijke richting, richting het spoor.
  • Bij het spoor naar rechts, langs de haag van het kerkhof lopen tot je op een asfaltweg (van Limburg Stirumlaan) komt.


Knooppunt Airborne begraafplaats

#Knooppunt Airborne begraafplaats
Op de hoek van het Airborne kerkhof en de Begraafplaats van Oosterbeek ligt dit knooppunt.




Route:

  • Loop vanaf de splitsing in westnoordwestelijke richting. (Dit is richting de bebouwde kom van Oosterbeek, met de Airborne Begraafplaats aan je rechter hand.)
  • Loop de asfaltweg (van Limburg-Stirumweg) uit tot op de kruising met de Dreyenseweg.
  • Sla hier links af en loop door tot op het Stationsplein.


NS Station Oosterbeek

#NS Station Oosterbeek
Startpunt voor wandelingen vanaf station Oosterbeek Hoog. Hier zijn overstapmogelijkheden voor de trein, buslijn 1 en de trolley naar Arnhem.




Route:

  • Volg de trolleydraden de heuvel op (Stationsweg) tot de verkeerslichten.


Schoonoord Oosterbeek

#Schoonoord Oosterbeek
Het "buiten" Schoonoord opende in 1894 haar deuren als hotel. Het was een favoriete bestemming voor de gegoede burgerij vanwege de kunst en de lommerrijke omgeving. Zij logeerden hier soms een zomer lang.

Tijdens de slag om Arnhem - september 1944 - veranderde alles. Het hotel werd door de 1e Engelse Airborne divisie als noodhospitaal ingericht. Meer dan 500 gewonden werden hier binnengebracht en verzorgd. Door de felle strijd, raakte het gebouw zwaar beschadigd. De oude glorie kreeg het gebouw niet terug, maar haar indrukwekkend verleden blijft bestaan. Veteranen uit de Tweede Wereldoorlog ontmoeten elkaar nog steeds in 'de Airborne Pub' rondom de herdenkingsdagen in september. Het is moeite waard om het kamertje met herinneringen te bezoeken.




Route:

  • Loop de Utrechtseweg omhoog het dorpscentrum uit.


Villa's Utrechtseweg

#Villa's Utrechtseweg
Villa's aan de Utrechtseweg staan er wat kaal bij als je ook de oude beelden kent. Alle doorgaande wegen, zo ook de Utrechtseweg waren beplant met hoge laanbomen. Vaak waren er buiten de bebouwde kom dubbele rijen beuken.
Wegens verkeersveiligheidsredenen schijnen wegen met laanbomen helaas niet meer mogelijk te zijn,




Route:

  • Vervolg de weg.


Klein Hartenstein

#Klein Hartenstein
Villa Hartenstein had deze oranjerie voor het overwinteren van de bijzondere planten van het landgoed. Villa Hartenstein is het enige landgoed in de gemeente Renkum waarbij hoofdgebouw met bijgebouwen en -restanten van - het park nog aanwezig zijn. Wie weet waarom de grote ramen van de oranjerie aan de Noordzijde (schaduwkant) zitten?
De oude tuinmanswoning staat verscholen in de bosjes bij de parkeerplaats.

De oranjerie heeft jarenlang dienst gedaan als brandweerkazerne. Nu kun je er heerlijk op het terras zitten.




Route:

  • Vervolg de weg.


Airborne Museum 'Hartenstein'

#Airborne Museum 'Hartenstein'
De Villa Hartenstein was het hoofdkwartier van de Britse generaal Urquhart die de slag om Arnhem van 17 tot 26 september 1944 leidde. De slag om Arnhem maakte deel uit van de operatie 'Market Garden'. Deze operatie was bedoeld om met een bliksemactie via België en Nederland Duitsland binnen te vallen. 35.000 parachutisten zijn gedropt boven Nederland, waarvan 11.000 in deze omgeving. Nadat het mislukte om de Rijnbrug bij Arnhem in handen te houden, slaagden slechts 2400 man erin de overkant van de Rijn te bereiken. 17.000 soldaten zijn gesneuveld of vermist bij deze operatie.

Het vernieuwde Airborne Museum geeft met de Airborne Experience een visuele voorstelling van deze strijd in de septemberdagen.




Route:

  • Vervolg de weg.


Het 'Airborne-monument'

#Het 'Airborne-monument'
Het 'Airborne-monument' is ter herinnering aan de slag om Arnhem. De beeldengroep aan de bovenzijde beeld de vrijheid uit en de inzet van burgers en soldaten om dat te bereiken. Aan de voet van de zuil staan vier voorstellingen, die de slag om Arnhem samenvatten. Op het informatiebord staat meer uitleg.




Route:

  • Vervolg de weg (Utrechtseweg).
  • Sla rechts af bij het karakteristieke hoekhuis, de laan met de beuken in.


Hoekhuis Sonnenberg

#Hoekhuis Sonnenberg
Karakteristiek huis aan het begin van een van de oprijlanen van Landgoed Sonneberg. Weet iemand iets meer van de historie van dit huis?




Route:

  • Vervolg de weg.


Serviceflats

#Serviceflats
Aan de Oranjeweg zijn de serviceflats gebouwd op dezelfde wijze als dat de boerderijen er van oudsher stonden. Half verscholen in het groen aan de rand van de open ruimte is deze bebouwing op voormalige landgoederen een goed voorbeeld, hoe nieuwbouw op een prettige wijze in het landschap ingepast kan worden.




Route:

  • Vervolg de weg.


Serviceflats Vrijheidslaan

#Serviceflats Vrijheidslaan
In het tuin van het voormalig Landgoed zijn service flats gebouwd. Deze passende bebouwing op voormalige landgoederen is al sinds jaren prioriteit van de gemeente. Bij de inpassing van de vier gebouwen is rekening gehouden met de boomgroepen in het park.




Route:

  • Vervolg de weg en kijk rechts.


Velden Sonnenberg

#Velden Sonnenberg
Van hieruit heb je uitzicht over de velden van voormalig Landgoed De Sonnenberg. Aan de rand van de akkers en weilanden liggen de boerderijen en woonhuizen half verscholen tussen de hoge laanbomen. Is het niet bijzonder dat zo dicht bij de dorpskernen lanen afgewisseld worden met open wei- en bouwlanden en prachtige tuinen?
Hoewel de natuur de contouren van de tuinen in de loop van de jaren wat vervaagt heeft, zijn ze nog altijd aanwezig.




Route:

  • Vervolg de weg.


Huis Sonnenberg

#Huis Sonnenberg
Een historisch huis aan het begin van de oprijlaan naar het voormalige Landhuis de Sonnenberg. Elk voormalig landhuis in Oosterbeek, Doorwerth, Heelsum en Renkum had natuurlijk een eigen karakteristieke bouwvorm voor de bijgebouwen op de eigen landerijen. Zo kon de passant zien hoe groot het landgoed wel niet was. Op Landgoed De Sonnenberg zijn nog enkele huizen van het oude landgoed bewaard gebleven.
De verbouwing van de Oude Herberg sluit hier in historisch opzicht op aan.




Route:

  • Loop door tot de T-splitsing van asfaltwegen (Valkenburglaan).


Slagveld De Bilderberg

#Slagveld De Bilderberg
De open velden bij Landgoed De Bilderberg waren in de septemberdagen van 1944 het slagveld voor veel heftige gevechten. Vele Engelse parachutisten, die op 17 en 18 september geland waren bij de Telefoonweg in Heelsum en op de Ginkelse Heide te Ede, sneuvelden in Oosterbeek. De Gliders met Poolse parachutisten zijn geland op het terrein Johannahoeve. De Slag om Arnhem was een onderdeel van de Operatie Market Garden. Men probeerde een bruggenhoofd te vormen aan de noordzijde van de Rijn. Op dit terrein zijn veel re-supply drops geweest van goederen en voedselbevoorrading.
Twee vliegtuigen zijn tijdens deze gevechten neergestort in de bossen achter het hotel De Bilderberg.




Route:

  • Loop langs de asfaltweg omlaag (Valkenburglaan).


Esdoorn Bilderberg

#Esdoorn Bilderberg
Midden op dit voormalig slagveld tijdens de Slag om Arnhem stond een zeer oude suikeresdoorn (Maple Leaf). Het was een enorme markante boom, die het oorlogsgeweld ter plaatse had overleefd.
Helaas hebben twee stormen de oude esdoorn geveld en moest deze markante boom worden omgezaagd. De jonge suikeresdoorn werd door burgermeester Jean Paul Gebben samen met Myrthe Pas geplant op de oude plek midden op de akker. De restanten van de oude boom liggen ter bescherming om de nieuwe. De boom is aangemeld op de monumentale bomenlijst van de gemeente Renkum.




Route:

  • Ga rechts van de asfaltweg af.
  • Neem het graspad langs de akker (Bilderbergbossen) tot de driesprong bij het bankje.


Wolterbeekweg

#Wolterbeekweg
Knooppunt van wandelroutes nabij de Wolterbeekweg. Bij een knooppunt komen meerder routes bij elkaar.
Ook hier staan bijzondere huizen aan de Utrechtseweg. Het aardige is dat er nu al twee huizen in stijl zijn uitgebreid tot woningen van deze tijd. Op deze wijze versterken zij het dorpsbeeld.




Route:

  • Loop richting provinciale weg (Utrechtseweg)
  • Steek over en loop de Wolterbeekweg uit.
  • Loop naar het prieeltje aan de overkant.


Moskoepel

#Moskoepel
Moskoepel van Borsselenweg Vanuit de houten koepel heb je een goed uitzicht over de waterpartijen van het landgoed Laag Oorsprong. De houten koepel ligt op de plek waar vroeger de moskoepel lag, een onderdeel van verfraaiingen van de oude Landgoedtuin. In vroeger tijden was het hier veel opener, en had je een goed uitzicht op het hele landgoed tot onderaan de stuwwal.

Onder de koepel zie je de bron van de beek. De beek wordt door kwelwater uit de stuwwal gevoed. Met een verval van 35 meter tot aan de Neder-Rijn, loop je langs verschillende vijvers en watervallen omlaag.




Route:

  • Loop omlaag rechts van de vijver tot het bruggetje.


Fietspad naar Oosterbeek

#Fietspad naar Oosterbeek
Vanuit de brug heb je een prima overzicht over verschillende waterpartijen van Landgoed Laag Oorsprong. De bovenste vijver wordt geheel door kwelwater uit de stuwwal gevoed. Het water is daardoor kraakhelder. De schrijvertjes en schaatsenrijders op de oppervlakte duiden op schoon water en als je goed kijkt zie je de stekelbaarsjes zwemmen.

De Oorsprongbeek was eerst alleen een natuurlijke beek met een verval van 35 meter. De waterkracht maakte dit een goede plek voor industrie. Watermolens en later de suikerfabriek maakten gebruik van de waterkracht voor de aandrijving. Naarmate er meer industrie kwam, was er meer behoefte aan water en werden er sprengbeken naast de natuurlijke beekloop gegraven.




Route:

  • Volg het bospad links van de sprengbeek die onder het bruggetje door stroomt.


Wijer Kruitmolen

#Wijer Kruitmolen
Het stille wateroppervlak, waarin de bomen zich dromerig weerspiegelen, geeft de wandelaar rust tot overpeinzingen.

Het lijkt hier een rustige landgoedtuin, maar op een kaart van 1702 staan hier in de beek 'De Oorspronck' 2 kruitmolens getekend. Een kruitmolen maakt buskruit. In het archief is van deze molens is weinig bekend. Deze vijver was waarschijnlijk de wijer van de kruitmolen. In een wijer wordt het beekwater opgespaard, om te zorgen voor meer waterdruk voor de molen.
In een kruitmolen werd salpeter, zwavel en koolstof tot poeder gestampt en daarna in de gewenste verhouding samengevoegd tot buskruit voor jacht, explosieven of geschut.




Route:

  • Sla links af omlaag bij het einde van de vijver.


Granieten boog

#Granieten boog
Deze granieten boog is aangelegd bij beekherstel in 2003. De boog is herinnering aan een fontein die in de bovenste vijver stond. Het dal van de Oorsprongbeek is toen in grote lijnen hersteld zoals het was omstreeks 1800 in de tijd van de suikerfabriek.




Route:

  • vervolg het pad omlaag, langs de watervallen.
  • Steek het bruggetje over.


Barokke as

#Barokke as
Eigenaren van landgoederen wilden graag pronken met hun bezit. Ze wilden de natuur naar hun hand zetten. De kwel van water uit de stuwwal gaf de beroemde tuin- en landschapsarchitecten de gelegenheid eens groots uit te pakken. Deze opeenvolging van stuwtjes en waterpartijen wordt de barokke as genoemd. In 2003 bij het beekherstel is deze trap geheel hersteld met een bijzonder kunstwerk op het einde.




Route:

  • Loop verder omlaag langs de sprengbeek.


Bruggetjes

#Bruggetjes
De loop van de beek wordt gekruist door verschillende bruggetjes. Deze bruggetjes van landgoed Laag Oorsprong zijn hersteld in romantische sfeer. In de tijd van de romantiek had men bewondering voor de puurheid van natuurlijke vormen, vandaar dat de bruggetjes van gekronkeld hout zijn gemaakt.




Route:

  • Steek het bruggetje over.
  • Vervolg het pad, met de beek links.


Watervalhuisje

#Watervalhuisje
De beek passeert verschillende opgeknapte en originele stuwtjes bij zijn loop richting de Rijn. Dit watervalhuisje is daar onderdeel van. Het is hersteld naar voorbeeld van een bouwwerk dat hier in de romantische periode al stond. Toen was het een attractie voor toeristen en bezoekers van de uitspanning, die hier bij de Hemelseberg te vinden was. Een picknickbank staat er nu op die plek.




Route:

  • Loop door tot bij een viersprong bij een ondiepe poel in de sprengbeek en de hoek van een weiland.


Landgoed Laag Oorsprong

#Landgoed Laag Oorsprong
De stuwwal bevat voor water niet doorlaatbare aardlagen, de leemlagen. Watervoorraden uit de stuwwal komen op verschillende plaatsen aan de oppervlakte (sprengen of sprengkoppen). Deze sprengen zijn vaak door mensen uitgegraven. Onder andere door dit schone water hebben zich al vroeg mensen op de stuwwal gevestigd.
De landgoederen gebruikten deze sprengen om de kunstmatige vijverpartijen van stromend water te voorzien. Het water is bijzonder schoon en koel. Je ziet er zelden algengroei.




Route:

  • Volg het paadje langs de beek.
  • Loop door tot op de hoek bij het bruggetje.


Sfeer Laag Oorsprong

#Sfeer Laag Oorsprong
Landgoed Laag Oorsprong kent twee perioden. Het eerste landhuis op deze plek stamt uit de romantische periode. Dit stukje hekwerk geeft een indruk van de tuin zoals die er toen uitgezien moet hebben. Let ook op de uitzichten naar alle zijden. De vijvers met overhangende bomen, het bruggetje, de beek en de neprotsen, cement rustique. Stuk voor stuk is het kenmerkend voor de romantische stijl. Verder een mooi uitzicht over de glooiende weilanden. Elk weiland was ooit begrensd door uitgegroeide boomgroepen.




Route:

  • Steek het bruggetje over en loop omhoog tot de viersprong aan de bosrand.


Lintvormige bebouwing

#Lintvormige bebouwing
Naast de grote landgoederen op de stuwwal kende Oosterbeek bebouwing die zich langzaam uitbreidde langs de wegen in het agrarische gebied. Kenmerkend zijn de open weilanden met aan de rand een weg met een aantal alleenstaande huizen. Dit historische dorpsgezicht is onder meer hier aan de Benedendorpseweg behouden gebleven. Omdat de Benedendorpseweg vroeger een hoofdverbinding was, gaat het hier om relatief grote huizen. Weet iemand of dit een beschermd dorpsgezicht is?




Route:

  • Neem het pad met het weiland aan je rechter hand. Volg het pad tussen de hekken door.
  • Loop door tot het asfalt.


Poort Hemelseberg

#Poort Hemelseberg
Toegangshek en toegangspoort tot de Hemelseberg zijn nog aanwezig. De Hemelseberg was de woning van de familie Kneppelhout. Deze lieten het huis geheel restaureren in een zeer romantische stijl. In de bossen zijn veel restanten van uitzichtpunten te vinden. Het verhaal gaat dat Mevrouw van Kneppelhout vanuit haar theekoepel bij helder weer vrij uitzicht had over de Betuwe, tot het Reichswald en tot de kerktoren van Elten in het Montferland. De zichtassen werden vrijgemaakt en vrijgehouden door de bomen regelmatig te kappen.
Tot eind jaren negentig was hier een verzorgingshuis.




Route:

  • Ga rechtdoor en houdt rechts aan op de Y-splitsing.
  • Loop 10 meter door tot je aan twee kanten grasveld ziet.


Boomgaard bij de Hemelseberg

#Boomgaard bij de Hemelseberg
Er is in de negentiger jaren een kleine boomgaard op de Hemelseberg aangelegd. Bij een landgoed hoorde ook een hoogstamboomgaard. Achttien verschillende hoogstam fruitboomsoorten zijn er aangeplant door de Stichting Biotoop Beheer. Zij onderhouden deze bomen en snoeien ze in het voorjaar ook. Een aantal bomen draagt al vruchten.




Route:

  • Loop 50 meter verder tot aan de vijver.


Vijvers Hemelseberg

#Vijvers Hemelseberg
Het landhuis De Hemelseberg had een uitgebreide tuin met veel vrij uitzicht. Dit vijvercomplex hoorde erbij. Onlangs zijn de vijvers, de paden en de beschoeiing opgeknapt.
de paden zijn voorzien van geel gravel om een zandpad te suggereren.
Neem eens de tijd om rustig te kijken naar de verscheidenheid van de boomvormen in de buurt van de vijver. De Bruine beuk en treurwilg zijn heel verschillend van structuur. Aan het eind van de zichtas over de vijver lag de witte classicistische villa aan de Kneppelhoutweg.




Route:

  • Sla rechts af het bospad onder de bomen door.
  • Steek de Benedendorpseweg schuin naar rechts over (Dennenoordpark).
  • Sla direct weer links af het woonerf op.
  • Neem het paadje naar rechts tussen de huizen door.


Vijvers in Park Dennenoord

#Vijvers in Park Dennenoord
Molenkolk halverwege het Kerkpad. Deze kolk is van een oude molen die behoorde tot het huis dat vroeger op deze plek stond.
In de jaren '70 is het vervallen landhuis en de molen afgebroken. Op dit kleine landgoed Dennenoord is de achterliggende nieuwe woonwijk ontstaan.
Het voormalige landhuis Dennenoord was eigenaar van de molen. De waterpartijen zijn gevuld met het water van de vroegere molenbeek. De waterval is als voorbeeld van het verval van die beek bewaard gebleven.
Bijzonder is de grote plataan bij de bovenste vijver, een boom van de monumentale bomenlijst van de gemeente.




Route:

  • Loop verder naar beneden, tot op de splitsing op de vlonders.


Molenkolk Dennenoord

#Molenkolk Dennenoord
Even voorbij de oude pastorie loopt een pad rechts af (oorspronkelijk via het erf van de boerderij naar de Benedendorpseweg).
Langs dit pad liep de route waarover de restanten van de Britse luchtlandingsdivisie zich in de nacht van 25 op 26 september over de Rijn uit de strijd terugtrokken. Van hier liep de vluchtroute door de uiterwaarden.
De Duitsers hielden vanaf de Westerbouwing, dat is de hoogte die je in het westen even verderop ziet, de uiterwaarden constant onder vuur met mortieren en mitrailleurs. Van de ruim 10.000 man die ten noorden van de Rijn waren geland bereikten circa 2400 man de bevrijde zuidelijke oever.
Circa 1400 mannen waren hier al gesneuveld, de rest is krijgsgevangen gemaakt of zwierf over de nog bezette Veluwe.




Route:

  • Sla onder aan de Molenkolk in oostelijke richting het Kerkpad in.


Sfeer Kerkpad

#Sfeer Kerkpad
In het dorp Oosterbeek zijn er vele smalle voetpaden, die al dan niet bekend zijn bij de huidige inwoners. Het Kerkepad naar het oude Kerkje van Oosterbeek is hiervan een voorbeeld. Het smalle klinkerpaadje hier en daar begrensd door een grote hoge meidoornhaag is al vele jaren in gebruik. In het voorjaar kun je hier heerlijk wandelen in de zon en genieten van het ontluikende vogelleven in de polder.




Route:

  • Volg het Kerkpad tot de kwelplek (rechts).


Kwel in de uiterwaarden

#Kwel in de uiterwaarden
Kwelplek in de uiterwaarden. In dit natuurgebied komen vele planten voor die vroeger langs de rand van de stuwwal voorkwamen.
In de verte ligt de spoorbrug naar Nijmegen. De andere kant op zijn de sluizen van Driel te zien. De kerktoren van Driel zie je aan de overkant.




Route:

  • Vervolg het Kerkpad en loop door het hek.


De oude pastorie

#De oude pastorie
De oude witte pastorie met de donkere luiken was tijdens de slag om Arnhem een medische hulppost. Het was de eerste hulppost in de perimeter. Voor verdere zorg moesten gewonden naar een veldhospitaal worden vervoerd. Het Duitse vuur van mortieren en scherpschutters was zo zwaar, dat van het vervoer naar het veldhospitaal niets terecht kwam. Ook het huis werd getroffen. Overal in huis, ook in de gangen en de op trappen lagen gewonden.
De bewoonster, die met vijf kleine kinderen acht dagen lang in de kelder verbleef, steunde vele gewonden door met hen te praten en psalm 91 voor te lezen.
In de tuin bleken 57 gesneuvelden te zijn begraven. Zij zijn naderhand overgebracht naar de Airborne begraafplaats aan de andere zijde van Oosterbeek.




Route:

  • Loop tot voor het oude kerkje.


Oude kerk tiende eeuw

#Oude kerk tiende eeuw
De Oude Kerk is een kerk uit de tiende eeuw. Het is de oudste kerk van ons land die nog als kerk dienst doet. De knotlinde bij de hoofdingang heeft de respectabele leeftijd van ongeveer 300 jaar.

Tijdens de slag om Arnhem (17-26 september 1944) vormde het gebied rond deze kerk de oostelijke verdediging van de "Perimeter". Dit was het hoefijzervormig gebied met de basis langs de Rijn, in bezit van de Britten. De luchtlandingstroepen zouden de bruggen bij Arnhem veroveren en een bruggenhoofd vormen. Zo konden de grondtroepen vanuit de Betuwe oprukken en deze voorhoede ontzetten. De Britten hebben deze positie bijna negen dagen gehouden en daarna moesten ze het opgeven.
De gedenksteen aan de Oostzijde herinnert aan wat zich hier in september 1944 afspeelde.




Route:

  • Loop vanaf de toren van het kerkje naar de klinkerweg (Benedendorpseweg).
  • Sla rechts af en loop door tot je bij een de bocht in de weg twee paden de polder in ziet lopen.


Toegang tot Rosandepolder

#Toegang tot Rosandepolder
Bij de Ford garage onderlangs ligt de toegang van het wandelnetwerk door de Rosandepolder. Hier kun je wandelen in het vlakke land van de grote rivieren, de Betuwe, met uiterwaarden en dijken doorsneden door vele sloten. Je kunt er genieten van de weidevogels in het voorjaar. In de winter verblijven hier vele groepen ganzen. Bij hoogwater in het vroege voorjaar is de Rosandepolder niet toegankelijk.




Route:

  • Neem het meest linkse pad door de polder.
  • Loop door tot het pad een bocht naar links maakt.


Sluisje Leigraaf

#Sluisje Leigraaf
Bij de sluis in de Leigraaf is te zien dat de Rosandepolder een echte polder is met een dijk omringd en met de nodige voorzieningen om het water buiten de polder te kunnen houden, zoals met dit antieke sluisje.
De plaatselijke steenfabrieken groeven veel rivierklei af om er stenen van te bakken. Daardoor kwamen de polders dieper te liggen dan het zomerpeil van de rivier.




Route:

  • Loop door tot de volgende bocht naar rechts.


Ooievaarsnest

#Ooievaarsnest
In deze natte weilanden die niet zo intensief bemest worden, komen veel kikkers uit de sloot in de wei foerageren. Het is een ideale plek voor een Ooievaarspaar. Vandaar dat met hier een ooievaarsnest op een paal heeft neergezet. Nu is het afwachten wanneer de eerst bewoners erop neerstrijken. Kiest een echtpaar voor dit nest, dan komen ze hier vele jaren achtereen hier terug. Ooievaars overwinteren ten zuiden van de Sahara.
Leuk is op internet te lezen hoe Ooievaar in de traditie en taal gebruikt wordt.




Route:

  • Vervolg je route over het pad door de polder.
  • Loop door tot je op een kruispunt met een bankje staat.


Heerlijkheid Rosande

#Heerlijkheid Rosande
Rosande was in 1413 een zogenaamde 'Heerlijkheid'. Het gebied was een eigen rechtsgebied en heeft een lange geschiedenis. In 1831 waren de landerijen behorende bij het gebied dat je zou kunnen zien als het Landgoed Rosande 157,5 hectare groot. Het gebied omvatte behalve de Rosandepolder hier, ook nog een gebied ten noorden van de Utrechtseweg. De Rosandepolder kreeg haar huidige vorm toen achtereenvolgens in 1845 de spoorlijn Arnhem-Utrecht en in 1879 het traject Arnhem-Nijmegen met de spoordijk de oorspronkelijke eenheid Heerlijkheid Rosande doorsneden en zo versnipperden.




Route:

  • Neem het pad dat in oostelijke richting van de kruising vertrekt. (Dit is met het dorp Oosterbeek aan je linker hand.)
  • Loop door tot je links een aantal deuren in de stuwwal ziet.


Pompstation Oosterbeek

#Pompstation Oosterbeek
Waterwinning Oosterbeek. De bunkers die je in de rand van de stuwwal ziet zijn onderdeel van een waterpompstation in Oosterbeek.




Route:

  • Loop verder over het pad.
  • Ga door de bocht naar links.
  • Loop door tot je op een asfaltweg (Benedendorpseweg) staat.


Voetpaden knooppunt

#Voetpaden knooppunt
In Oosterbeek zijn nog vrij veel kleine voetgangers paadjes intact. De wandelroutes door Oosterbeek dorp zullen dus ook vaak gebruik maken van deze oude doorgaande paden. Het knooppunt met Onderlangs en het Unkse pad.




Route:

  • Neem de Benedendorpseweg in oostelijke richting (Dit is met de polder aan je rechter hand).
  • Loop door tot je rechts een transformatorhuisje ziet staan.


Transformatorhuisje

#Transformatorhuisje
Als je vaker met ons routenetwerk Renkum Breed wandelt, ken je onze belangstelling waarschijnlijk voor de architectuur van transformatorhuisjes. Daarom hebben we dit vrij algemene type ook maar opgenomen als een excursiepunt in de route. Het zal je ook niet verbazen als ik je vertel dat er in Nederland een website bestaat van meer dan 600 foto's van deze kleine huisjes keurig geordend in verschillende typen. Een transformatorhuisje speelt een belangrijke rol bij het transport en de distributie van elektriciteit. In het gebouwtje zitten een of meerdere transformatoren.
In een Nederlands transformatorhuis wordt hoogspanning (10 kV of 6 kV) omgezet naar laagspanning. Dat kan zijn: industriespanning (700 V), krachtstroom (400 V) of lichtnetspanning (230 V). Deze laagspanning wordt vervolgens gedistribueerd naar jou als afnemer van stroom.




Route:

  • Loop verder tot je op het kruispunt voor het spoortunneltje staat.


Rosandepolder

#Rosandepolder
Hier midden in de Rosandepolder kom je misschien wel tot de ontdekking dat Nederland landschapstypen heeft, die zich duidelijk van elkaar onderscheiden. Hier sta je midden in de vlakke weilanden. Je hoort er de kieviten en andere weidevogels. Soms hoor je een fazant kraaien. In de verte zie je Oosterbeek op de stuwwal liggen. Daar zijn veel loofbossen met oude eiken en beuken en soms nog restanten van heidevelden.
In de winter grazen in de Rosandepolder grote groepen ganzen. Bij alarm, of als je te dicht bij komt, slaan ze hun vleugels uit en vliegen luid snaterend naar een volgend weiland.




Route:

  • Neem de asfaltweg (Prins Bernhardweg) langs het spoor.
  • Op de hoek van asfaltweg rechtdoor het paadje langs het spoor volgen.
  • Bij de tweede splitsing links af het pad tussen de landbouwpercelen door volgen.


Glooiing landschap Oosterbeek

#Glooiing landschap Oosterbeek
Oosterbeek is omgeven door bossen en open terreinen, zoals deze akkers. Hier is nog goed te zien dat Oosterbeek ontstaan is op glooiend heuvelachtig terrein. Door de uitbreidingen van het dorp en daarmee samengaand ook het aantal inwoners, staat dit terrein onder druk om bebouwd te worden. Ook zijn er plannen op de tekentafel voor een westelijke rondweg om Arnhem hier op deze plaats. Voorlopig is dit west tangent weer van de baan.




Route:

  • Vervolg het pad tussen de landbouwpercelen door.
  • Steek de asfaltweg (Utrechtseweg) over en neem de beukenlaan.
  • Loop een klein stukje door tot je rechts zicht hebt op de beek.


Herstel beekloop

#Herstel beekloop
Bij de aanleg van de waterpartijen en watervallen werden de beeklopen veelal gekanaliseerd en rechtgetrokken. Het schoonheidsideaal van die tijd was een beek met een woeste waterval van natuursteen omgeven door lommerrijk beukenbos met groen mos op de bodem.
Tegenwoordig wil men meer waterleven in en rondom de beek (Biodiversiteit). De beekloop heeft hier een natuurlijker karakter gekregen met poelen voor kikkers en een bredere meanderende bedding, met zandbanken voor Salamanders.




Route:

  • Vervolg je pad op de asfaltweg.
  • Loop door tot op de kruising met het pad dat van het bruggetje boven de waterval komt.


Oprijlaan Mariëndaal

#Oprijlaan Mariëndaal
Om bij de parkeerplaats te komen, passeer je het toegangshek van Landgoed Mariëndaal. De toegang is aangegeven met twee witte zuilen, met de naam van het landgoed. Een statige oprijlaan van beuken leidt de bezoeker, per koets, auto of gewoon lopend naar Huize Mariëndaal.


#Detailkaart
SVG Image


#W3C
Deze pagina voldoet aan de volgende internet standarden van het W3 Consortium (W3C).

W3C valid W3C valid W3C valid



#Ga ook eens naar


    Stichting MaakJeRoute © Copyright 2016, Stichting MaakJeRoute.
Alweer een product van de Stichting MaakJeRoute.
  Je bent momenteel niet ingelogd.
Volg ons op Twitter of meld je aan voor onze nieuwsbrief.
   
 
Onze sponsoren:


 
 
 
Onze project partners:

 
 
Provincie Gelderland

Gemeente Renkum

Dorpsplatform Doorwerth

Bureau voor toerisme deVeluwe.nl